در اینبخش با اعتیاد آورترین مواد غذایی دنیا آشنا میشویم. فکر میکنید اعتیاد فقط مختص بـه مواد مخدر و داروهاست؟ آیا میدانستید مواد غذایی و همچنین خیلی از غذاها میتوانند اعتیادآور باشند؟ مثلاً مصرف نوشابه، شکلات، سیب زمینی سرخ کرده هم میتواند باعث اعتیاد از نوع خوردن شود! در ادامه با پارس ناز همراه باشید تا با این مواد غذایی آشنا شویم و دلیل اعتیاد بودن شان را بررسی کنیم.
مواد غذایی اعتیادآور، موادی هستند کـه بخشی از مغز بنام مرکز لذت را تحریک میکنند و بشما این احساس را میدهند کـه نیاز بی پایانی بـه آن مواد غذایی دارید. وقتی این مرکز لذت / پاداش در مغز تحریک میشود، مغز شروع بـه تولید دوپامین و دیگر مواد شیمیایی اي میکند کـه بشما احساس لذت میدهند و با ایجاد هوس مغر شـما مقدار بیشتری ازآن ماده ي غذایی را طلب میکند.
شکلات
شکلات یکی از اعتیاد آورترین مواد غذایی دنیا اسـت. تحقیقات نشان داده اسـت، مصرف شکلات همان قسمت هایي از مرکز لذت در مغز را درگیر میکند کـه هنگام مصرف مشروبات الکلی و بعضی از مواد مخدر، تحریک میشوند. بـه علاوه، شکلات احساس دهانی خوبی ایجاد میکند «احساسی کـه از بافت غذا در دهان ایجاد میشود و با مزه ي اصلی غذا متفاوت اسـت».
این مسأله باعث ترشح اکسی توسین در مغز میشود کـه نوع دیگری از هورمونهای شادی آور اسـت. با گذشت زمان، مغز مـا شکلات یعنی همان چیزی کـه باعث تولید دوپامین شده را طلب میکند و هر بار کـه شکلات میخورید، اینکار رابطه ي بین خوردن شکلات و تولید دوپامین را در مغز شـما تقویت و مستحکم میکند.
پنیر
پنیر در مجموع چربی و کلسترول بالایی دارد و حاوی ماده اي بنام کازومورفین اسـت کـه گیرنده هاي اپیوئید یا همان حس سرخوشی در مغز را تحریک میکند.
کازومورفین بـه پیام رسان هاي عصبی درون مغز می چسبد و باعث ترشح دوپامین یعنی همان مواد شیمیایی شادی آور در مغز میشود. این مسأله اغلب منجر بـه آن میشود کـه پنیر بیشتری بخواهیم.
چیپس
همه ی ي انواع چیپس اعتیادآور هستند، اما ماده ي خاصی در آنها وجود ندارد کـه گیرنده هاي مغز تحریک کند و باعث احساس سرخوشی یا اعتیاد شود، بلکه ویژگی دیگری چیپس رابه ماده ي غذایی اعتیاد آوری تبدیل کرده.
کربوهیدرات هاي ساده اعتیادآور هستند چون باعث تولید فوری ماده ي گلوکز در بدن میشوند ودر نتیجه ي آن، انرژی شخص بـه سرعت زیاد میشود. اما این انرژی خیلی زود تمام میشود و شـما وادار میشوید کـه کربوهیدرات هاي ساده ي بیشتری بخورید تا قندخون تان را بالا نگه دارید.
نوشابه
نوشیدنی هاي قندی مثل نوشابه ها، آبمیوه ها و حتی چای شیرین، نه تنها فایده ي چندانی برای سلامتی مـا ندارند، بلکه ۱۲ اونس «۳۴۰ گرم» از انها میتواند حاوی ۳۵ گرم قند باشد کـه مقدار زیادی محسوب میشود. نوشابه هم مانند شیرینی و شکلات، میتواند باعث ترشح دوپامین در مغز شود.
بـه علاوه، کافئین موجود در نوشابه ها، انرژی رابه شکل مضاعفی زیاد میکند. اگر در دام کافئین گرفتار شوید و بـه آن اعتیاد پیدا کنید، هر زمان کـه سعی کنید مصرفش را کنار بگذارید، علائم ترک اعتیاد، مثل بیحالی، سردرد و پریشانی عاطفی را تجربه خواهید کرد.
سیب زمینی هاي سرخ کرده طبق معمولً ترد، داغ و شور هستند. هر سه ي این ویژگی ها بـه زبان و مغزتان این سیگنال را میدهد کـه باید سیب زمینی بیشتری بخورید. چربی موجود در سیب زمینی سرخ کرده گیرنده هاي دهان را تحریک میکند تا بـه مغز و شکم سیگنال بفرستند و بـه این ترتیب میل بـه بیشتر خوردن را زیاد کنند.
خوردن این باریکه هاي کوچک سیب زمینی بـه مـا احساس خوبی هم میدهد. بهمین دلیل اسـت کـه هر بار کـه بـه رستوران میرویم و آنها را در فهرست منو میبینیم، دلمان میـــخواهد کـه سیب زمینی سرخ کرده بخوریم و نمیتوانیم در برابرش مقاومت کنیم.
بستنی
میل بـه خوردن بستنی میتواند سیری ناپذیر باشد. علت این مسأله قند موجود دراین ماده ي غذایی و بافت کرمی آن اسـت. علاوه بر این، محققان معتقدند مواد غذایی اي مثل بستنی کـه شیر و خامه، پایه ي اصلی آنها هستند، مغز رابه همان شیوه ي مواد مخدر تحریک میکنند و باعث رفتارهایی شبیه بـه اعتیاد میشوند.
فراز و فرودهایی کـه با مصرف قند در خلق و خوی شـما بـه وجود میآید، بخاطر وابستگی اي اسـت کـه بـه قند پیدا کردهاید. وقتی بدن شـما بـه قند عادت کند، هر زمان کـه قند کمتری مصرف کنید، بدخلق و غمزده میشوید و همین مسأله شـما را وادار میکند کـه قند بیشتری مصرف کنید.
پیتزا
تحقیقات نشان میدهد، رتبه ي اول فهرست غذا هاي اعتیادآور، بـه پیتزا تعلق دارد. علت این مسأله آن اسـت کـه وقتی پیتزا میخورید، قندخون تان خیلی زود بالا میرود و وقتی افت میکند، دوباره احساس گرسنگی میکنید و پیتزای بیشتری میخواهید.
همه ی ي مـا گاهی هوس خوردن خوراکی یا غذایی را میکنیم و این مسأله کاملا طبیعی اسـت. اما اگر دائما هوس ماده ي غذایی خاصی را میکنید، فقط در فکر خوردن آن و رفع هوس تان نباشید چون احتمالا بدنتان سعی دارد از طریق این هوس ها نکته اي در مورد سلامتی تان رابه شـما بفهماند.
یخ
بعضی افراد علاقه ي زیادی بـه جویدن یخ دارند. اگر همیشه هوس جویدن یخ میکنید، این مسأله احتمالا از نشانه هاي کم خونی اسـت. یخ خواری نوعی هرزه خواری محسوب میشود کـه با کمبود آهن در بدن مرتبط اسـت.
هرزه خواری نوعی اختلال غذایی اسـت کـه در اثر آن شخص تمایل بـه خوردن چیزهایی پیدا میکند کـه ارزش غذایی ندارند، مثل مو، چسب، گرد و خاک و غیره. بـه گفته ي محققان جویدن یخ احتمالا موقتاً گردش خون بـه سمت مغز را افزایش میدهد و مشکل ناشی از کمبود آهن را برطرف میکند.
کاکائو
اگر دائما هوس خوردن کاکائو میکنید احتمالا افسرده هستید و سعی دارید با خوردن یک چیز شیرین خود درمانی کنید. چند ده گرم شکلات تلخ سطح سروتونین و دوپامین را در بدن بالا میبرد کـه بـه مواد شیمیایی شادی آور مشهور هستند.
بـه علاوه، شکلات حاوی منیزیم و تئوبرومین اسـت؛ دو ترکیبی کـه سطح هورمونهای استرس در بدن را پایین می آورد و بـه آرام گرفتن عضلات کمک میکند.
شیرینی
اگر تمام روز میل بـه خوردن انواع و اقسام شیرینی جات دارید، احتمالا بـه خواب بیشتری نیاز دارید. تحقیقات نشان داده حتی اندک کاهشی در خواب شبانه منجر بـه مصرف چند صد کالری بیشتر بـه واسطه ي خوردن شیرینی جات میشود.
محققان میگویند مردم از مواد قندی بعنوان روشی سریع برای رفع خستگی خود استفاده میکنند. اما این راه حل اثر کوتاه مدتی دارد و مواد قندی در دراز مدت حتی باعث بیشتر شدن خستگی میشوند.
پنیر
پنیر حاوی ماده اي بنام تریپتوفان اسـت کـه روحیه را تقویت میکند و خاصیت آرامش بخشی دارد. بنابر این اگر هوس غذایی تان با خوردن پیتزا یا هر غذای پنیر دار دیگری برطرف میشود، احتمالا بـه تنها چیزی کـه نیاز دارید کمی آرامش و حال خوش اسـت. اگر در خوردن افراط نکنید، اینکار میتواند روش خوبی برای رفع اضطراب و تقویت روحیه باشد.
اما اگر دائما هوس پنیر میکنید، احتمالا این مسأله نشان دهنده ي مشکلات شناختی شـما در خصوص تمرکز و حافظه اسـت. پژوهشگران در تحقیقی متوجه شدند کسانی کـه از احتلال کم توجهی-بیش فعالی رنج می بردند، احتمال هوس پنیر در انها دو برابر بیشتر از دیگران بود.
نوشابه
اگر همیشه هوس خوردن نوشابه میکنید و تصور میکنید کـه شیرینی مزه ي آنرا دوست دارید، باید بدانید کـه احتمالا چیزی کـه بـه دنبالش هستید کافئین موجود در نوشابه اسـت. هر قوطی نوشابه حاوی ۳۰ میلی گرم کافئین اسـت کـه برای بیدار نگه داشتن شـما کافی اسـت.
یک دلیل کمتر رایج میل بـه نوشابه، کمبود کلسیم اسـت. فسفریک اسید موجود در نوشیدنی هاي کربناته میتواند کلسیم و منیزیم استخوان ها را بیرون بکشد و شـما را درگیر چرخه ي معیوب تخلیه ي کلسیم و منیزیم و هوس نوشابه میکند.
چیپس
هوس دائمی خوردن چیپس و سیب زمینی سرخ کرده احتمالا یکی از نشانه هاي کمبود چربی هاي سالم در بدن اسـت. بدن مـا اسیدهای چرب را در خود تولید نمیکند، بنابر این برای برآورده شدن نیاز روزانه ي خود بـه این اسیدها باید آنها را از طریق مصرف مواد غذایی اي مثل ماهی سالمون و دیگر ماهی هاي چرب دریافت کنیم.
همچنین این هوس هاي غذایی ممکن اسـت نشان دهنده ي آن باشد کـه در مجموع بـه چربی هاي سالم بیشتری نیاز دارید و باید مغزهای خوراکی و روغن زیتون بیشتری مصرف کنید.
آب
اگر گاهی شدیداً احساس تشنگی میکنید، احتمالا آب بدنتان کم شده، اما اگر همیشه بـه دنبال آب هستید، این مسأله میتواند نشانه ي مشکل جدی تری مثل دیابت باشد. تشنگی و ادرار مفرط از نشانه هاي اولیه ي نامناسب بودن سطح انسولین در بدن اسـت.
با انباشته شدن قندهای اضافی در خون، کلیه ها دائما فعالیت میکنند تا خون را از این قندها پاکسازی کنند. وقتی کلیه ها از پس استخراج این قندهای اضافی برنمی آیند، بدن سعی میکند آنها را از طریق ادرار دفع کند، بهمین دلیل دائماً تشنه میشوید.
خوراکی هاي شور
میل بـه نمک از نشانه هاي کمبود یک ماده ي معدنی در بدن اسـت. بـه ویژه تحقیقات نشان داده اسـت زنانی کـه بیشتر از بقیه هوس خوردن خوراکی هاي شور میکردند، کلسیم، منیزیم و زینک در بدن انها در کمترین میزان بود.
بـه علاوه، میل سیری ناپذیر بـه نمک میتواند از نشانه هاي بیماری آدیسون «کم کاری غده ي فوق کلیه در تولید هورمون» یا سندروم بارتر «گروهی از بیماری هاي نادر کـه کلیه را تحت تأثیر قرار میدهد» باشد، بـه ویژه اگر این هوس ها با نشانه هایي مثل خستگی، کاهش وزن و تغییر رنگ پوست همراه باشد.
خوردن غذا هاي تند، روشی سریع برای پایین آوردن دمای بدن اسـت و احتمالا بهمین دلیل اسـت کـه مردم کشور هـای گرم دنیا علاقه ي زیادی بـه خوردن غذا هاي تند و فلفلی دارند. در واقع غذا هاي تند موقتا سوخت و ساز بدن را افزایش میدهند، در نتیجه تعریق بدن بیشتر شده و بـه کاهش دمای بدن کمک میشود.
اگر میل تان بـه غذا هاي تند بدلیل بالا رفتن دمای بدن نیست، احتمالا بـه دنبال آن هستید تا با درد ناشی از خوردن غذا هاي فلفلی، آدرنالین خون تان را بالا ببرید. طبق تحقیقات، میل همیشگی بعضی افراد بـه غذا هاي تند احتمالا بدلیل اعتیاد آنها بـه آن گونه غذاها اسـت.
بدن برای آنکه بتواند عملکرد مناسبی داشته باشد بـه هردو ماده ي سدیم و گلوکز نیاز دارد، یعنی دو ماده ي مغذی اي کـه با انجام ورزش بـه سرعت در بدن کاهش پیدا میکنند، بـه ویژه اگر زیاد عرق کرده باشید.
بنابر این اگر هوس خوردن خوراکی هاي شور و شیرین میکنید، احتمالا بدنتان سعی دارد بشما بفهماند کـه باید احیا و ذخایرش دوباره پر شود. بهمین دلیل اسـت کـه اغلب نوشیدنی هاي ورزشی حاوی قند و نمک هستند.
اگر همیشه هوس خوردن هر نوع خوراکی اي را میکنید، این مسأله نه بخاطر گرسنگی بلکه احتمالا بدلیل کم شدن آب بدنتان اسـت.
در حقیقت تشنگی آخرین نشانه اي اسـت کـه بدن با کم شدن آب خود بروز میدهد. مـا اغلب برداشت اشتباهی از نشانه هاي بدن خود داریم. بار دیگری کـه هوس خوردن غذایی را کردید، اول یک لیوان پر آب بخورید. احتمالا از نتیجۀ کار حيرت زده خواهید شد.