ترک کردن عادت هاي بد در زندگی می تواند منجر به ایجاد تغییرات مثبتی شود که در زندگی فرد ترقی و موفقیت را به همراه دارد. عادتهاي بد, زندگی را مختل کرده و مانع رسیدن به اهداف می شوند, این عادتها سلامت جسم و روح را نیز به خطر می اندازند و وقت و انرژی را تلف می کنند. پس چرا رهایشان نمی کنیم؟ و از همۀ مهمتر, آیا راهی وجود دارد که از شر عادتهاي بد خلاص شویم؟
در این مقاله برایتان می گوییم چگونه می توانید رفتارهای بد را از زندگیتان حذف کرده و در عوض عادتهاي خوب و تندرست را جایگزین کنید.
چه چیزی باعث شکل گیری عادتهاي بد می شود؟
اکثر عادتهاي بد ما, دو علت دارند…
استرس و دلزدگی
اکثر اوقات, عادتهاي بد صرفا شیوهاي برای غلبه بر استرس و ملالتهاي روحی ما میباشند. هر عادت بدی, از جویدن ناخنها گرفته تا نوشیدن الکل و یا وقت هدر دادن در اینترنت می تواند یک واکنش ساده در مقابل استرس و دلزدگی باشد. اما نباید اینجور باشد! شما می توانید با یاد گرفتن روشهاي اخیر و تندرست با استرس و ملالتهاي خود مبارزه کنید, و سپس عادتهاي خوب را جایگزینشان کنید.
گرچه, گاهی استرس یا دلزدگی که روی پیدای عادتهاي بد هست, علتی عمیقتر و مخفی دارد. احتمالا فکر کردن به این علتها سخت باشد اما اگر واقعا تصمیم دارید تغییراتی ایجاد کنید پس باید با خودتان روراست باشید.آیا پشت ِ عادتهاي بد شما, یقین یا علت خاصی وجود دارد؟ آیا چیزی عمیقتر این میان هست که باید به آن دقت کنید؛ مثلاً یک ترس, یک ماجرا و یا یک عقیدهي محدود کننده که باعث می شود شما مجبور شوید به چیزی که به ضررتان هست ادامه دهید؟
شما یک عادت بد را حذف نمی کنید, بلکه جایگزینش می کنید
تمام عادتهایي که هم اکنون دارید, چه خوب و چه بد, به علت در زندگی شما وجود دارند. به عبارتی, این رفتارها نفعی به شما می رسانند, حتی اگر از سایر جهات بد باشند. گاهی این منفعت, بیولوژیکی هست, مثلاً سیگار کشیدن یا دارو مصرف کردن. گاهی هم منفعت یک عادت, روحی و هیجانی هست,
مثلاً زمانی که به یک ارتباط که می دانید به ضررتان هست ادامه می دهید. در شمار زیادی از موارد, عادت بد شما, صرفا راهی برای کنار آمدن با استرس هست. مثلاً جویدن ناخن, کندن مو, لزرش دادن پا و یا فشردن فکها. این «منفعتها» یا دلایل, می توانند به عادتهاي بد کوچک کشیده شوند.
مثلاً باز کردن ایمیل به محض روشن کردن رایانه ممکن هست به شما این حس را بدهد که ارتباطات برقرار هست. اما چک کردن تمام ایمیلها, کارآمدی و عملکرد شما را ویرانی می کند, حواستان را پرت میکند و شما را با استرس درگیر میکند. اما این فایده را دارد که احساس نکنید چیزی را از دست دادهاید, و این عادتی هست که همینطور ادامه پیدا میکند. عادتهاي بد به این علت که سرانجام سودی به شما می رسانند,
به سختی قابل حذف کردن میباشند و درست به همین علت هست که پیشنهادي «دیگر اینکار را نکن», معمولاً بیفایده هست. شما نیاز دارید عادت خوبی را جایگزین عادت بدتان کنید که تقریباً همان «منفعت» را برایتان داشته باشد.
مثلاً اگر عادت کرده اید هر وقت دچار استرس میشوید سیگار بکشید, پیشنهادي «دیگر سیگار نکش» پیشنهادي موثری نیست. در عوض شما باید سراغ راه متفاوت دیگری برای غلبه بر استرستان بروید و آن رفتار یا راه اخیر را جایگزین سیگار کشیدن کنید.
به عبارتی دیگر, عادتهاي بد ریشه در نیازهای خاصی در زندگیتان دارند. و برای همین بهتر هست عادتهاي بد خود را با عادتهاي تندرستتری جایگزین کنید که همان نیازهایتان را برطرف کنند. اگر از خودتان توقع دارید بدون گزینه هیچ رفتار مثبتی, فقط عدت بدتان را کنار بگذارید, پس نیازهایی برایتان باقی خواهد ماند که برطرف نمی شوند و نمی توانید برای مدتی طولانی به انها بیاعتنایی کنید.
جایگزینی برای عادت بد خود گزینه کنید
شما نیاز به یک برنامهي از پیش تعیین شده دارید که بدانید چگونه قرار هست به استرس یا ملالت و یا هر چیز دیگری که باعث عادت بدتان هست, پاسخ بدهید. اگر هوس سیگار کشیدن کردید, چه چیزی را قرار هست جایگزینش کنید؟ «مثلاً تمرین تنفس». وقتی نوتیفیکشن فیس بوکتان صدایتان کرد,
به جای فورا چک کردن آن, چه کاری قرار هست انجام دهید؟ عادت بدتان هر چه که هست باید برای جایگزین کردن آن برنامهي قبلی داشته باشید وگرنه تلاشتان بیفایده و کاملا کوتاه مدت خواهد بود.
عوامل محرک عادت بدتان را تا حد ممکن حذف کنید
اگر عادت کرده اید هر وقت در منزل بیکار میشوید, کلوچه بخورید, پس تمام کلوچهها را از منزل بیرون کنید! اگر نخستین کاری که بعد از لم دادن روی مبل انجام می دهید, روشن کردن تلویزیون هست, پس ریموت بازرسی را در اتاقی, داخل یک گنجه و جاییکه دسترسی به آن سخت باشد مخفی کنید.
کوشش کنید با دور کردن یا حذف کردن هر چیزی که شما را به سمت عادت بدتان سوق میدهد, ترک عادت را برای خودتان سادهتر کنید. همین اکنون محیط خود را تغییر دهید تا نتیجه را مشاهده نمایید
از کسی بخواهید تا کمکتان کند
چند بار پیش آمده که به تنهایی یک رژیم کاهش وزن را در پیش گرفتهاید؟ یا مثلاً قصد ترک سیگار را داشتهاید اما به کسی چیزی نگفتهاید؟ حتماً هم پیش خودتان گفتهاید اینطوری بهتر هست چون اگر پیروز نشوم, کسی شاهد شکست من نخواهد بود!
اما کار درست این هست که کسی همراهیتان کند. مثلاً با کسی همراه شوید که او هم قصد ترک سیگار را دارد. شما دو نفر می توانید با احساس مسئولیت نسبت به همدیگر و تشویق بابت توانمندیها و پیروزیها, تکیهگاه و انگیزهاي قوی برای هم باشید.دور و برتان را از آدمهایي پُر کنید که زندگیشان جوریست که شما آرزو دارید
لازم نیست رفقا قدیمیتان را کنار بگذارید, اما قدرت ِ پیدا کردن ِ رفقا اخیر را نادیده نگیرید. با کسانی رفت و آمد کنید که عادتهاي خوبی که شما آرزویش را دارید, در پیش گرفتهاند.
خودتان را پیروز تصور کنید
خودتان را تصور کنید که پاکت سیگار را دور میاندازید و در عوض یک غذای تندرست برای خود میخرید یا صبح زودتر از خواب بیدار می شوید. عادت بدتان هر چه که هست, خودتان را در حالت غلبه بر آن تجسم کنید و از موفقیت خود لذت ببرید. خودتان را مشاهده نمایید که با هویتی اخیر و اصلاح شده, چه انسان بهتری شدهاید.
لازم نیست آدم ِ دیگری بشوید, فقط کافیست به اصل خودتان برگردید
خیلی وقتها پیش آمده که فکر کنیم برای ترک عادتهاي بدمان, لازم هست کلا آدم ِ دیگری بشویم. واقعیت این هست که همان آدم ِ دیگر را در حال آماده در درون خود داریم, به اضافهي عادتهاي بد! در واقع, این احتمال خیلی ضعیف هست که ما این عادتهاي بد را در تمام طول عمر خود داشتهایم.
لازم نیست سیگار کشیدن را ترک کنید, فقط کافیست به همان آدم ِ غیرسیگاری که بودید برگردید. حتی اگر آن آدم ِ ایدهآل, سالهای زیادی با همین اکنون شما فاصله گرفته باشد, سرانجام وجود داشته, پس شما قطعا و حتماً می توانید باز هم به او برگردید.
از کلمهي «اما» برای غلبه بر گفتگوهای منفی درونتان بهره گیری کنید
یک نکته که باید در مورد نبرد با عادتهاي بد بدانید این هست که به راحتی ممکن هست در تلهي قضاوت غلط درباره خودتان بیفتید و توجیه کنید که چرا بهتر عمل نکردهاید. هر وقت که دچار اشتباهی شدید یا افکار منفی احاطهتان کرد, جملهي منفی خود را با یک «اما» در انتها, ادامه دهید:
. من چاق هستم و تناسب اندام ندارم, اما می توانم در عرض چند ماه آینده, اندام بهتری داشته باشم.
. من یک احمق هستم و هیچکس به من احترام نمیگذارد, اما قرار هست برای رشد مهارتهاي فردیام تلاش کنم.
. من یک بازنده هستم, اما همه ي گاهی شکست می خورند.
برای شکست هم برنامه داشته باشید
همه يي ما گاهی شکست میخوریم. به جای این که بابت یک اشتباه خودتان را سرزنش کنید, برای آن برنامه داشته باشید. همه يي ما گاهی از روال درست خارج می شویم, آن چیزی که افراد پیروز را از سایرین جدا میکند این هست که آن ها میتوانند خیلی زود خودشان را بازیابی کنند. استراتژیهاي زیادی برای بازیابی اعتماد بنفس و روحیه وجود دارد که بعد از شکست یا دچار اشتباه شدن می تواند به شما کمک کند تا به اوضاع عادی خود برگردید.
هوشمندانه هدف تعیین کنید
اگر می خواهید بدانید نخستین قدم برای ترک عادتهاي بد چیست, پیشنهاد میکنیم با اطلاع و هشیاری روندتان را شروع کنید. کوشش کنید در تلهي احساسی که نسبت به عادت بد خود دارید گرفتار نشوید. احتمالا احساس گناه کنید یا زمانهاي زیادی را به رویاپردازی مشغول باشید و با ایکاش گفتنها,
زمان را از دست بدهید, اما این افکار شما را از چیزی که در حال روی دادن هست دور خواهند کرد. در عوض هشیاری و اطلاع می تواند به شما نشان بدهد چگونه واقعا می توانید تغییر ایجاد کنید.
. عادت بد شما, دقیقا چه زمانهایي رخداد میافتد؟
. در طول روز چند بار سراغ عادت بد خود می روید؟
. در چه مکان یا شرایطی عادت بدتان را انجام میدهید؟
. با چه کسانی هستید؟
. چه چیزهایی برانگیزانندهي عادت بدتان میباشند و باعث می شوند شروعش کنید؟
خیلی آسان با پیگیری این سوالهاي هوشمندانه می توانید نسبت به رفتار بدتان اطلاع بیشتری پیدا کرده و ایدههاي بسیار زیادی برای توقفشان به ذهنتان خطور کند. یک کاغذ و قلم همه ي وقت همراهتان باشد, هر وقت عادت بدتان روی داد, روی کاغذ, زمان و جزئیات آن را یادداشت کنید.
در اتمام روز, تمام گزارش کارتان را بررسی کنید و مشاهده نمایید چه نتیجهاي می گیرید. هدفتان این نیست که خودتان را قضاوت یا ملامت کنید و احساس یک آدم مقصر را داشته باشید.تنها هدف شما باید این باشد که نسبت به زمان وقوع عادت بد و شرایط آن, اطلاع کامل پیدا کنید. با این روش, شما چندین قدمتر جلوتر از عادت بدتان خواهید بود
و تسلط خوبی روی آن پیدا خواهید کرد. سپس میتوانید شروع کنید به اجرا کردن ایدههايتان که مطمئنا کاربردیترین ایدهها را خودتان خواهید داد چون شما تنها کسی هستید که خودتان را خوب میشناسید!ترک عدتهاي بد, به زمان و تلاش نیاز دارد, اما مهمتر از همۀ, پشتکار و ارادهي استوار میخواهد. اکثر آنهایی که در نهایت پیروز میشوند
رفتار یا عادت ناپسندی را ترک کنند, چندین بار شکست خورده و بازهم کوشش کردهاند. احتمالاً چند راهی که در پیش می گیرید, پاسخ ندهد و خوب نباشد اما علت نمی شود سایر شیوهها نیز همینطور باشند.