بیوگرافی داریوش خنجی؛ فیلمبردار رویاپرداز سینما

در این مطلب از پارس ناز نگاهی به بیوگرافی داریوش خنجی، فیلم بردار نامدار ایرانی-فرانسوی می اندازیم. او به خاطر نگاه منحصربه فرد و نورپردازی های چشمگیرش در سینمای جهان شناخته می شود. در ادامه به سراغ یکی از همکاری های مهمش با برادران سفدی در فیلم پرهیجان الماس های تراش نخورده می رویم و بخش هایی از سخنان جالب او درباره روند کار با این دو فیلم ساز را مرور می کنیم.

داریوش خنجی کیست؟

در بیوگرافی داریوش خنجی آمده او فیلمبردار نامدار ایرانی-فرانسوی می باشد که در ۲۱ اکتبر ۱۹۵۵ در تهران متولد شد. پدرش اهل شهر خُنج از استان فارس و مادرش فرانسوی بود. خانواده اش جایگاه اقتصادی خوبی داشتند؛ پدر او تاجری موفق در حوزه پنبه بود و علاوه بر آن، مالک دو سینما در مرکز تهران بود. این سینماها بیشتر فیلم های مطرح ایتالیایی و فرانسوی را نمایش می دادند و همین فضای فرهنگی، از همان کودکی داریوش را با دنیای تصویر و سینما پیوند زد.

تحصیلات داریوش خنجی

داریوش خنجی از دوازده سالگی می دانست که مسیرش به سینما ختم می شود. بعد از بررسی دانشگاه های مختلف، بالاخره در سال ۱۹۷۷ وارد دانشگاه UCLA در لس آنجلس شد که یکی از معتبرترین مراکز آموزشی سینما در آمریکاست.

با این حال بعد از مدتی تصمیم گرفت این دانشگاه را ترک کند و تحصیلش را در دانشگاه نیویورک ادامه دهد. علاقه جدی او به عکاسی باعث شد در مرکز بین المللی عکاسی نیویورک نام نویسی کند؛ جایی که در عمل، کار حرفه ای خنجی با دوربین از همان جا شکل گرفت.

داریوش خنجی در دانشگاه نیویورک زیر نظر دو استاد برجسته، جوناس میکس و هگ مانوگیان چهره های شناخته شده سینما که حتی کارگردان بزرگی مثل مارتین اسکورسیزی شاگردشان بوده تحصیل کرد. این دو استاد، استعداد و مهارت او را در فیلم برداری به خوبی تشخیص دادند و با حمایتشان، زمینه ورود سریع ترش به دنیای حرفه ای را فراهم کردند.

همین پشتیبانی باعث شد خنجی با انگیزه و دید مثبت تری به کار و زندگی نگاه کند و در بیشتر پروژه های فیلم برداری دانشگاهی شرکت کند. جایی که حضور پررنگش در سینمای دانشجویی آن دوران شکل گرفت.

آغاز فعالیت هنری داریوش خنجی

داریوش خنجی خیلی زود و در دوران نوجوانی، با دوربین های سوپر ۸ نخستین تجربه های فیلم سازی اش را رقم زد. بیشتر سال های نوجوانی او در حومه پاریس سپری شد. اما گاهی به مرکز شهر می رفت و پایش به سینماهای پایتخت هنر اروپا باز می شد.

مثل خیلی از نوجوان ها، آن زمان شیفته فیلم های ترسناک و خون آشامی بود و آن ها را به سایر ژانرها ترجیح می داد. با این حال وقتی وارد دنیای حرفه ای سینما شد نگاهش تغییر کرد و کار روی فیلم های رئال و واقع گرا به اولویت اصلی اش تبدیل شد.

نقطه عطف کارنامه هنری داریوش خنجی

در دهه های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰، داریوش خنجی فرصت همکاری با بزرگان سینما مانند دیوید فینچر و برناردو برتولوچی را پیدا کرد. در میان آثار او فیلم «هفت» (۱۹۹۵) جایگاه ویژه ای دارد و هنوز هم در سراسر جهان از جمله ایران، هواداران زیادی دارد.

خنجی در این فیلم با انتخاب پالت رنگی خاص و نورپردازی سایه ای فضایی سنگین و خفقان آور خلق کرد که بیننده را در دل تاریکی داستان غرق می کند. این نگاه بصری نوآورانه، الگویی تازه برای تریلرهای روانشناختی شد و منتقدان همیشه از این رویکرد تحسین برانگیز یاد می کنند.

پس از آن، در فیلم «ساحل» (۲۰۰۰) به کارگردانی دنی بویل، خنجی دوباره هنر خود را به رخ کشید. او با تکیه بر نور طبیعی، زیبایی نفس گیر سواحل تایلند را ثبت کرد. اما همین زیبایی آرام را در تضاد با درونمایه تاریک داستان قرار داد. این توانایی او در روایت تصویری و برانگیختن احساسات، کم کم به امضای حرفه ای اش تبدیل شد و نگاه کارگردانان مطرح دیگر را نیز به سوی خود جلب کرد.

سبک کاری داریوش خنجی

داریوش خنجی همیشه تا کوچک ترین جزئیات تصویر را با دقتی وسواس گونه دنبال می کند. هنر او بر بازی ظریف نور و سایه بنا شده؛ نوری که خودش یک شخصیت در قاب است، نه فقط یک ابزار. خنجی معمولاً از منابع نور واقعی در صحنه استفاده می کند تا فضا طبیعی تر جلوه کند و حال وهوای فیلم به صورت ارگانیک شکل بگیرد. این نگاه عمیق به نور و رنگ، از عشق دیرینه اش به عکاسی سرچشمه می گیرد؛ عشقی که ریشه تمام کارهایش است. 

جالب است بدانید که فعالیت های او فقط محدود به جریان اصلی سینما نیست و در واقع در پروژه های مستقل متعددی هم حضور داشته تا دیدگاه شخصی و نگاه هنری اش را به دایره وسیع تری از مخاطبان نشان دهد. در طول کارنامه اش، جوایز فراوانی دریافت کرده و بارها نامش در میان نامزدهای اسکار و بفتا دیده شده است. 

داریوش خنجی در تمام این سال ها مرزهای داستان گویی تصویری را گسترش داده و با حساسیت و ظرافت بی نظیرش در کار فیلم برداری به یکی از تأثیرگذارترین چهره های سینمای امروز تبدیل شده است. حالا در ۶۸ سالگی، همچنان با انرژی و شور مثال زدنی به الهام بخشی نسل جدید فیلمسازان ادامه می دهد؛ و آثارش یادآور قدرت تصویر در روایت احساس و معنا هستند.

نگاهی به کارنامه هنری داریوش خنجی

یوید فینچر فیلم ساز کارگردان موزیک ویدیو و تهیه کننده سرشناس آمریکایی است که دو بار برای دریافت اسکار بهترین کارگردانی نامزد شد؛ یکی برای فیلم فانتزی و عاشقانه The Curious Case of Benjamin Button (مورد عجیب بنجامین باتن) و دیگری برای فیلم زندگینامه ای The Social Network (شبکه اجتماعی).

اولین همکاری داریوش خنجی با او، به فیلم مشهور و تحسین شده Se7en (هفت) بازمی گردد؛ پروژه ای که نگاه تاریک و پر رمز فینچر را با مهارت تصویری خنجی درهم آمیخت و حاصل، یکی از اثرگذارترین فیلم های دهه ی نود شد.

آخرین فیلم سینمایی یوید فینجر، Gone Girl (دختر گم شده) درامی جنایی و معمایی بود که با استقبال گسترده منتقدان روبه رو شد و با بودجه ی ۶۰ میلیون دلاری، بیش از ۳۷۰ میلیون دلار فروش جهانی داشت.

در این فیلم نیز داریوش خنجی با قاب هایی حساب شده و نورپردازی استادانه، فضای سرد و بسته داستان را به شکلی خیره کننده به تصویر کشید. او در صحنه های تاریک، فیلترهای سردی به کار برد که حس اضطراب و انزجار را بی نقص به بیننده منتقل می کرد. منتقدان بارها تأکید کردند که بخشی از موفقیت فیلم «هفت» و حتی «دختر گم شده»، حاصل فیلم برداری دقیق و شاعرانه ی خنجی است.

در انتها باید گفت ورود داریوش خنجی به سینمای هالیوود نقطه آغاز درخشانی بود؛ از همان ابتدا نگاه متفاوتش، بزرگان سینما را برای همکاری با او وسوسه کرد و نامش به عنوان یکی از فیلم برداران تأثیرگذار نسل معاصر در جهان تثبیت شد.