علت تشکیل نشدن کلیه در برخی از نوزادان در دوره جنینی

سفر در این زندگی پرپیچ و خم از رحم مادر آغاز می‌شود، جایی که یک سری از فرآیندهای رشد در کنار یکدیگر انجام می‌شوند و نتیجه آن‌ها در بدن جنین آشکار خواهد شد. در میان این فرآیندها تشکیل اندام‌های حیاتی همانند کلیه‌ها برای بقای جنین بسیار مهم هستند. با این حال در برخی موارد اتفاقات ناگواری رخ می‌دهد و برای مثال نوزادان بدون کلیه متولد می‌شوند.

 

 در صورتی که نوزاد در دوره جنینی خود فاقد کلیه باشد آژنزی کلیوی می‌گویند. این وضعیت می‌تواند عواقب مخربی به همراه داشته باشد و منجر به بروز مشکلات شدید در سلامتی نوزاد شود یا حتی نوزاد در مدت کوتاهی پس از تولد به خاطر همین عارضه فوت کند. برای درک علت تشکیل نشدن کلیه در برخی از نوزادان در دوره جنینی باید دلایل نارسایی رشد کلیه را بررسی کنید که البته دلایل اصلی این عارضه در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

 

وضعیت رشد کلیه‌های نوزاد در دوران جنینی

 

رشد کلیه در اوایل بارداری و حدود هفته 4 تا 6 حاملگی آغاز می‌شود. کلیه‌ها از ساختاری به نام مزودرم تشکیل شده‌اند که در نهایت به اجزای مختلف کلیه تبدیل خواهند شد. در پایان 3 ماه اول بارداری کلیه نوزاد باید به طور کامل رشد کرده باشد.

 

با تشکیل کامل کلیه این اجزا شروع به کار می‌کنند. کار کردن کلیه به بررسی مایع آمنیوتیک اطراف جنین کمک خواهد کرد. این مایع برای رشد ریه و سلامت کلی جنین امری حیاتی است. با این وجود برخی از نوزادان به طور مادرزادی از فقدان یک یا هر دو کلیه در بدو تولد و دوران جنینی خود رنج می‌برند.

 

نوزاد با یک کلیه می‌تواند به زندگی خود ادامه دهد؟

 

در پاسخ به این پرسش باید گفت بله. نوزاد با یک کلیه می‌تواند به زندگی سالم خود ادامه دهد. در صورتی که نوزاد در دوران جنینی تنها یک کلیه کسب کند، این کلیه باقی مانده می‌تواند عملکردهای هر 2 کلیه را به طور استاندارد انجام دهد.

 

البته برای اینکه نوزاد با یک کلیه بتواند زندگی معمولی و سالمی داشته باشد، باید به طور دائم تحت نظارت متخصص قرار گیرد. در صورتی که طی دوره جنینی نوزاد هیچ کلیه نداشته باشد، به طور حتم امکان ادامه دادن زندگی برای او وجود ندارد و در این شرایط ممکن است با سقط جنین روبرو شوید.

 

متخصصان با بررسی نوزادان دارای یک کلیه می‌توانند هرگونه مشکل بالقوه را پیگیری کنند. در نظر داشته باشید که هیدراتاسیون کافی به حفظ سلامت کلیه کمک می‌کند که باید برای زندگی آتی نوزاد به این موضوع توجه داشت. البته که نوزادان دارای یک کلیه بیشتر از سایرین آسیب‌پذیر هستند.

 

Children born with one kidney (unilateral renal agenesis) are often healthy, don’t have symptoms and don’t need treatment. However, they may develop problems like high blood pressure and kidney disease in adulthood. Newborns with no kidneys (bilateral renal agenesis) usually can’t survive outside the uterus. A gene mutation often causes renal agenesis.

 

کودکانی که با یک کلیه متولد می شوند (آژنزی کلیوی یک طرفه) اغلب سالم هستند، علائمی ندارند و نیازی به درمان ندارند. با این حال، ممکن است در بزرگسالی دچار مشکلاتی مانند فشار خون بالا و بیماری کلیوی شوند. نوزادان بدون کلیه (آژنزی دوطرفه کلیه) معمولاً نمی توانند خارج از رحم زنده بمانند. یک جهش ژنی اغلب باعث آژنزی کلیوی می شود. منبع

 

راه‌های درمان عملکرد کلیه در نوزادان

 

 متاسفانه در برخی موارد نوزاد در دوره جنینی خود از نارسایی شدید کلیه رنج می‌برد، بنابراین با کمک روش‌های زیر می‌توان کیفیت زندگی نوزادانی که دچار این نارسایی‌ها هستند را بهبود بخشید. در ادامه این روش‌های موثر را ذکر می‌کنیم:

 

• دیالیز کردن کلیه: تصفیه خون را دیالیز کردن می‌گویند که در نوزادان دارای نارسایی کلیوی امکان‌پذیر است.

 

• پیوند کلیه: بیشتر برای نوزادانی قابل انجام خواهد بود که نارسایی کلیه شدیدی دارند اما احتمال زنده ماندن آن‌ها بسیار زیاد است.

 

ناگفته نماند نوزادانی که تنها یک کلیه ندارند و نارسایی کلیه باقی مانده آن‌ها شدید نیست، بدون نیاز به دارو درمانی، دیالیز و پیوند کلیه می‌توانند به زندگی خود ادامه دهند. حتی این کودکان به هیچ رژیم غذایی خاص یا مراقبت‌های ویژه نیاز نخواهند داشت اما در صورتی که نوزاد شما از نارسایی شدید رنج می‌برد باید به سراغ متخصص بروید و یکی از روش‌های درمانی موجود را پیاده کنید.

 

تشخیص عدم تشکیل کلیه در برخی نوزادان در دوره جنینی

 

مشکل عدم تشکیل کلیه در نوزادان به طور معمول از طریق روش‌های تصویربرداری قبل از تولد همانند سونوگرافی شکمی قابل تشخیص و شناسایی است. در طول اسکن‌های معمولی متخصص ممکن است متوجه شود که مایع آمنیوتیک به سطح پایینی رسیده‌ یا کلیه‌ها به درستی رشد نکرده‌اند.

 

در صورتی که متخصص به بروز عارضه‌های مربوط به کلیه‌ها مشکوک شود، آزمایشات بیشتری را درخواست می‌کند. برای مثال مادر باید در جلسات مشاوره ژنتیکی حضور یابد و تصویربرداری‌های بیشتری انجام شود. با این روش‌ها سلامت کلی جنین ارزیابی می‌شود و شناسایی هرگونه ناهنجاری مرتبط به کلیه‌ها نیز قابل تشخیص خواهد بود.

 

برای اطلاعات بیشتر درباره سونوگرافی شکم این مقاله را مطالعه کنید.

 

دلایل نارسایی رشد کلیه نوزادان در دوره جنینی

 

دلایل نارسایی کلیه در دوران جنینی می‌تواند تحت تاثیر عوامل مختلفی باشد که در بخش‌های بعدی این عوارض یا دلایل را به طور کامل شرح می‌دهیم.

 

عوامل ژنتیکی موثر در عدم رشد کلیه نوزادان

 

جهش‌های ژنتیکی نقش مهمی در ایجاد بیماری‌های کلیوی دارند. تحقیقات مختلفی نشان‌دهنده تاثیرات عوامل ژنتیکی بر روی نارسایی کلیه‌های نوزادان هستند. به عنوان مثال آژنزی کلیوی دو طرفه گاهی اوقات می‌تواند به عنوان یک صفت اتوزوم مغلوب به ارث برسد.

 

البته این عارضه زمانی رخ می‌دهد که هر دو والدین ژن جهش یافته داشته باشند و کودک خود را تحت تاثیر قرار دهند. البته در برخی از موارد نیز یک جهش ژنی ممکن است به طور خود به خود در طول رشد جنین رخ دهد و سلامت کلیه‌های او را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

 

در نظر داشته باشید برخی از اختلالات کروموزومی مانند تریزومی 18 تا سندرم ترنر نیز می‌توانند به آژنزی کلیه منجر شود. این شرایط اغلب با طیفی از مسائل رشدی دیگر همراه است که سلامت کلی جنین را با پیچیدگی‌هایی درگیر خواهد کرد.

 

عوامل محیطی موثر در عدم تشکیل کلیه نوزادان

 

تاثیرات محیطی در دوران بارداری می‌تواند به طور قابل توجهی بر رشد جنین از جمله تشکیل کلیه او تاثیر بگذارد.برخی از عوامل محیطی کلیدی عبارت هستند از:

 

• شرایط سلامت مادر: شرایطی همانند دیابت یا چاقی مادر می‌تواند خطر بروز ناهنجاری‌های مادرزادی از جمله تشکیل نشدن کلیه نوزاد در دوره جنینی را افزایش دهد. این مسائل بر جریان خون و تحویل مواد مغذی به جنین در حال رشد موثر هستند و ممکن است مانع از رشد مناسب اندام‌ها شوند.

 

• قرار گرفتن مادر باردار در معرض سموم: زنان بارداری که در معرض برخی از مواد شیمیایی، داروها یا سموم قرار می‌گیرند ممکن است نوزادانی داشته باشند که فاقد کلیه باشند. برای مثال قرار گرفتن در معرض برخی از آفت‌کش‌ها یا مواد شیمیایی صنعتی با نقایص مادرزادی مختلف مرتبط هستند.

 

نارسایی کلیه در برخی نوزادان

نارسایی رشد کلیه در دوران جنینی یک موضوع بسیار پیچیده است که تحت تاثیر عوامل بیشماری از جمله ژنتیک، سلامت مادر و قرار گرفتن در معرض محیط‌های مختلف خواهد بود. در حالی که عدم تشکیل کلیه برخی از نوزادان در دوران جنینی یک مسئله چالش برانگیز است و پیامدهای مختلفی دارد اما والدین با کسب آگاهی در این مورد می‌توانند رفتار بهتری داشته باشند و وضعیت پیش آمده را به بهترین شکل ممکن مدیریت کنند. هر چه بیشتر با دلیل بروز این عارضه آشنا شوید به طور حتم راحت‌تر می‌توانید نوزاد خود را در برابر این معضل محافظت کنید.