این روزها بازار رئالیتی شو ایرانی خیلی داغ است و پلتفرم های مختلف با کمک بازیگران و چهره های شناخته شده، مدام رئالیتی شوهای تازه ای را روانه ی صفحه نمایش ها می کنند. به همین خاطر ما هم در این مطلب از پارس ناز قصد داریم فهرستی از بهترین رئالیتی شو ایرانی را با هم مرور کنیم.
با اینکه تولید رئالیتی شو در ایران قدمت چندانی ندارد اما در سال های اخیر طرفداران زیادی پیدا کرده و هر از گاهی شاهد انتشار رئالیتی شوی جدیدی هستیم. اما اصلاً رئالیتی شو یعنی چه و این اصطلاح دقیقاً به چه نوع برنامه هایی اشاره دارد؟ برای پاسخ به این سوال و آشنایی با بهترین نمونه های ایرانی این ژانر، همراه ما باشید.

رئالیتی شو یکی از ژانرهای برنامه های تلویزیونی می باشد که موقعیت هایی از زندگی واقعی را به صورت مستندگونه به نمایش می گذارد. معمولاً در این نوع برنامه ها به جای بازیگران حرفه ای، افراد عادی و ناشناس حضور دارند. این ژانر اولین بار در اوایل دهه ی نود میلادی با برنامه ای مثل The Real World شکل گرفت و بعدها در اوایل دهه ی دوهزار با برنامه هایی مثل مسابقه ی Survivor، مسابقه ی خوانندگی Idols و برنامه ی Big Brother محبوبیت بیشتری پیدا کرد.
در اکثر رئالیتی شوها معمولاً فضایی مجزا برای ابراز احساسات شرکت کنندگان وجود دارد؛ جایی که آن ها طی مصاحبه های کوتاه، نظرات و احساسات خودشان را درباره اتفاقاتی که در طول برنامه تجربه کرده اند بیان می کنند. در رئالیتی شوهای مسابقه ای هم معمولاً شرکت کنندگان یکی یکی حذف می شوند؛ گاهی این حذف به دست داوران انجام می شود، گاهی از طریق رای بینندگان و گاهی هم توسط خود رقبا.
البته باید بگوییم مستندها، اخبار تلویزیونی، برنامه های ورزشی، تاک شوها و مسابقات معمول تلویزیونی معمولاً در دسته ی رئالیتی شو قرار نمی گیرند. اما برنامه های قدیمی تری مثل دوربین مخفی، مسابقات استعدادیابی، سریال های مستند درباره زندگی افراد عادی، مسابقات بزرگ مقیاس، برنامه های بازسازی خانه و حتی برنامه های دادگاهی که به پرونده های واقعی می پردازند، می توانند در همین دسته جای بگیرند.
از همان ابتدایی که رئالیتی شوها محبوب شدند همیشه هم منتقدانی داشته اند. برخی معتقدند این برنامه ها تصویر واقعی از زندگی ارائه نمی دهند. چه از نظر مفهومی (چون شرکت کنندگان معمولاً در موقعیت هایی از پیش طراحی شده قرار می گیرند) و چه از نظر بصری (به دلیل تدوین های گمراه کننده، هدایت شرکت کنندگان به سمت رفتارهای خاص یا صحنه های از پیش برنامه ریزی شده).
عده ای دیگر هم معتقدند این نوع برنامه ها گاهی هدفشان تمسخر یا سوءاستفاده از شرکت کنندگان است و باعث می شوند افرادی بدون استعداد خاص یا حتی بدنام، به شهرت برسند و در نتیجه سطح فرهنگی جامعه پایین تر بیاید. با این حال، سال هاست که این نوع برنامه ها در سراسر دنیا و در قالب های متفاوت تولید می شوند و مخاطبان زیادی هم دارند.
در ایران هم شاهد ساخت و پخش رئالیتی شوهای مختلفی هستیم. بیشتر رئالیتی شوهایی که از پلتفرم های نمایش خانگی پخش می شوند، معمولاً در قالب گیم شو یا برنامه های بازی محور ساخته می شوند؛ برای مثال می توان به برنامه هایی مثل مافیا یا جوکر اشاره کرد. بیایید با هم با بهترین رئالیتی شوی ایرانی آشنا شویم:

برنامه جوکر یکی از تازه ترین رئالیتی شوهای ایرانی است که اجرای آن را سیامک انصاری برعهده دارد. این برنامه از روی فرمت معروف Big Brother ساخته شده که نسخه های مختلفی از آن در کشورهای گوناگون تولید شده است.
در هر فصل هشت شرکت کننده از میان بازیگران و کمدین های شناخته شده ی کشور حضور دارند که باید طی شش ساعت در یک مکان مجهز کنار هم بمانند و تلاش کنند نخندند. هرکس بخندد از رقابت حذف می شود. این برنامه از پلتفرم فیلیمو پخش شده است.

مسابقه ۷۷ ساعت برنامه تازه ای است که مخصوص شبکه آموزش ساخته شده. اجرای آن را شهرزاد کمال زاده و کاوه خداشناس برعهده دارند و رامتین خداپناهی و لیلا اوتادی هم در جایگاه داوری حضور دارند. سازنده این برنامه هم سعید ابوطالب می باشد؛ همان کسی که پیش تر برنامه هایی مثل شام ایرانی، سرزمین دانایی، رالی ایرانی و شب های مافیا را هم ساخته بود.

خانه ما در هر فصل در یکی از شهرهای مختلف ایران و با حضور سه خانواده برگزار می شود. هر ماه بودجه مشخصی به این خانواده ها داده می شود تا در چالش های مختلف با یکدیگر رقابت کنند. هدف اصلی آن ها راه اندازی یک کسب وکار کوچک خانگی است و برنده ی نهایی مبلغی معادل صد برابر باقی مانده ی درآمد یک ماهه اش را دریافت می کند.

دستپخت هم یکی دیگر از رئالیتی شوهای مسابقه محور ایرانی است. در هر فصل، خانواده های مختلفی که آشپز حرفه ای نیستند شرکت می کنند و باید در زمانی محدود غذاهای مشخصی بپزند و با هم رقابت کنند. اجرای برنامه با سید وحید حسینی است و در بین داوران آن می توان به سید مهدی مرتضوی، مریم امجدی، نیما اخلاق نجات و کیان رنجبر اشاره کرد.
رالی ایرانی را می توان اولین رئالیتی شوی ایرانی دانست که در قالب یک سریال دو فصلی ساخته شد. در هر فصل بازیگران مختلفی حضور داشتند و در چالش های گوناگون با یکدیگر رقابت می کردند. از جمله شرکت کنندگان معروف این مجموعه می توان به محمدرضا فروتن، فرزاد حسنی، بهنوش بختیاری، الناز شاکردوست، امیرحسین رستمی، ترلان پروانه و کامبیز دیرباز اشاره کرد.

شام ایرانی هم یکی دیگر از مسابقات محبوب ایرانی است که در هر فصل، چهار بازیگر یا چهره ی شناخته شده در چهار شب متوالی برای هم غذا می پزند و میزبان یکدیگر می شوند. برخی از افرادی که در این برنامه حضور داشته اند شامل رامبد جوان، بهاره رهنما، مهران غفوریان، اکبر عبدی، سیما تیرانداز و امیرمهدی ژوله می شوند. تا امروز هفده فصل از این رئالیتی شو توسط کارگردانان مختلف ساخته و از شبکه ی نمایش خانگی منتشر شده است.

شب های مافیا احتمالاً یکی از پرطرفدارترین رئالیتی شوهای ایرانی است که تقریباً همه اسمش را شنیده اند. چهار فصل اول این مجموعه به کارگردانی سعید ابوطالب ساخته شد، اما فصل های پنجم و ششم که با نام «شب های مافیا: زودیاک» منتشر شدند، کارگردانی شان را محمدرضا رضائیان برعهده داشت.
در این برنامه چهره های مشهور دور هم جمع می شوند و بازی مافیا را انجام می دهند؛ هر شرکت کننده به طور مخفیانه نقشی دریافت می کند، شهروند یا مافیا، و شهروندان باید تلاش کنند مافیاها را شناسایی و از بازی خارج کنند.
ارتش سری یکی دیگر از رئالیتی شوهای نمایش خانگی است که کارگردانی اش را باز هم سعید ابوطالب برعهده داشته و از سال ۱۴۰۱ پخشش آغاز شد. این مجموعه پنج فصل دارد و داستانش حول نبردی بین گشتاپوها و پارتیزان ها برای پیدا کردن یک خلبان می گذرد. هر شرکت کننده نقش متفاوتی دریافت می کند و باید تلاش کند برنده ی بازی شود. ابوطالب علاوه بر کارگردانی، تهیه کنندگی این مجموعه را هم برعهده داشته است.

در ادامه این فهرست از بهترین رئالیتی شو ایرانی به برنامه جذاب صداتو می رسیم؛ برنامه ای که ترکیبی از رئالیتی شو، معما و موزیک است و از شبکه ی نمایش خانگی در دسترس مخاطبان قرار گرفته. این برنامه پنج مرحله دارد؛ شش نفر با ظاهرهای متفاوت روی صحنه می آیند و شرکت کننده باید حدس بزند کدام یک از آن ها خواننده ی واقعی نیست. اگر شرکت کننده تمام مراحل را با موفقیت پشت سر بگذارد، جایزه ی دویست میلیون تومانی را دریافت می کند.
شرکت کنندگان این برنامه افراد عادی هستند، اما چند هنرمند هم به عنوان گروه کمک حضور دارند تا شرکت کنندگان را در مسیر برنده شدن یاری کنند. اگر دنبال رئالیتی شویی با فضایی متفاوت و موزیکال می گردید، صداتو انتخاب خوبی است.
ناتو یکی دیگر از رئالیتی شوهای تازه ایرانی است که شباهت هایی به مافیا دارد، اما یک تفاوت اساسی هم با آن دارد. در این برنامه، شرکت کنندگان باید به ده سوال دشوار پاسخ دهند. یکی از این افراد، همان «ناتو» است که پاسخ همه ی سوالات را می داند اما هیچ کس هویتش را نمی شناسد. بقیه ی شرکت کنندگان باید تلاش کنند او را شناسایی کنند تا بتوانند برنده شوند.
ضد یکی دیگر از شناخته شده ترین رئالیتی شو ایرانی است که در سال ۱۴۰۲ منتشر شد و باز هم اثر دیگری از سعید ابوطالب است؛ کارگردانی که در این فهرست بارها نامش تکرار شده. این برنامه یک گیم شو با اجرای مجید واشقانی است و داستانش کمی شبیه به مافیا در بستری تاریخی روایت می شود؛ ماجرا در سال ۱۹۸۶ اتفاق می افتد، جایی که گروهی گردشگر توسط جاسوس ها ربوده شده اند و حالا جاسوس ها و ضدجاسوس ها باید برای پیروزی تیم خودشان تلاش کنند.

با اینکه کودک شو بیشتر ساختار یک مسابقه و گیم شوی جذاب دارد اما بخش های زیادی از فضای رئالیتی شو هم در آن دیده می شود و به همین دلیل جای معرفی اش در این فهرست خالی نبود. این برنامه اولین بار در سال ۱۳۹۵ از شبکه نسیم پخش شد و خیلی زود مورد استقبال قرار گرفت. کودک شو در کنار ارائه ی یک رقابت سرگرم کننده، این فرصت را هم به والدین می دهد که ببینند واقعاً چقدر خودشان و فرزندشان را می شناسند.
در هر قسمت دو خانواده با هم رقابت می کنند؛ بخشی از این رقابت مربوط به چالش های میان خانواده هاست و بخش دیگر شامل سوال وجواب و بازی های سرگرم کننده با کودکان می شود. پژمان بازغی چهره ی آشناتر این برنامه است، اما حمید گودرزی و ملیکا شریفی نیا هم اجرای فصل های دیگرش را برعهده داشته اند.
اگر دنبال بهترین رئالیتی شو ایرانی متفاوت با قسمت های نسبتاً کوتاه هستید منتالیست گزینه جذابی برایتان خواهد بود. این مجموعه به کارگردانی سینا مهدوی و اجرای سعید فتحی روشن ساخته شد. منتالیست به کسی گفته می شود که با تکیه بر تیزهوشی، هیپنوتیزم یا تلقین های ذهنی می تواند کارهای غیرمنتظره ای انجام دهد.
سعید فتحی روشن هم خودش یک منتالیست شناخته شده است که در این برنامه سراغ مردم عادی در کافه های شهر می رود و آن ها را غافلگیر می کند. نکته ی جالب این برنامه، فضای عجیب و متفاوتش است که از پلتفرم فیلیمو پخش شد و توانست مخاطب زیادی را ترغیب به تماشا کند.
چیدمانه یکی از رئالیتی شوهای جذاب ایرانی بود که در نوع خودش تا پیش از آن نمونه ی مشابهی نداشت. این مجموعه به کارگردانی ایرج طایفه و تهیه کنندگی سید جواد هاشمی ساخته شد. ابتدا لیلا اوتادی و بعد از او مریم مومن اجرای برنامه را برعهده گرفتند. در هر قسمت از چیدمانه، دو چهره ی مشهور باید چالش هایی مربوط به دکوراسیون یک خانه ی خالی را پشت سر می گذاشتند که در نهایت توسط داوران ارزیابی می شد. این مجموعه از پلتفرم نماوا پخش شد.

اسکار یکی از تازه ترین رئالیتی شوهای ایرانی است که به کارگردانی مهران مدیری ساخته شده و سبک نسبتاً تازه ای را در این ژانر تجربه می کند. این برنامه از فیلیمو پخش می شود و مهران مدیری اجرای اصلی آن را برعهده دارد، در حالی که نیما شعبان نژاد هم در کنارش نقش کمک مجری را ایفا می کند.
فضای کلی برنامه طنزآمیز است و بازیگران شناخته شده ی زیادی در آن حضور دارند. در هر فصل از اسکار چهار شرکت کننده انتخاب می شوند که باید چالش های تعیین شده را به بهترین شکل ممکن پشت سر بگذارند تا در نهایت برنده تندیس اسکار شوند.