در این مطلب از پارس ناز بیوگرافی باراک اوباما، سیاستمدار برجسته آمریکایی و اولین فرد آفریقایی تبار که به مقام ریاست جمهوری ایالات متحده رسید را مرور می کنیم. اوباما که در تاریخ معاصر آمریکا چهره ای تاثیرگذار و جنجالی به شمار می رود سال ها به عنوان یکی از چهره های شاخص حزب دموکرات فعالیت داشته است.
روابط پرتنش او با دونالد ترامپ، رئیس جمهور فعلی آمریکا بارها سوژه رسانه ها شده و در هفته های گذشته نیز چندین مرتبه هدف حملات لفظی ترامپ قرار گرفته است؛ اتهامی چون «خیانت» نیز از زبان ترامپ علیه او مطرح شده است. در ادامه نگاهی دقیق تر به زندگی شخصی و مسیر سیاسی این رئیس جمهور پیشین خواهیم داشت.

در بیوگرافی باراک اوباما آمده که او با نام واقعی خود یعنی باراک حسین اوباما دوم (Barack Hussein Obama II) در چهارم اوت سال ۱۹۶۱ در شهر هونولولو مرکز ایالت هاوایی آمریکا متولد شد. او دوران کودکی پر از دشواری را پشت سر گذاشت. اما با تلاش و پشتکار مسیر تحصیل را در رشته علوم سیاسی ادامه داد و توانست نام خود را در عرصه سیاست ایالات متحده مطرح کند.
شهرت و محبوبیت باراک اوباما رفته رفته بیشتر شد. تا جایی که در سال ۲۰۰۹ به عنوان رئیس جمهور منتخب مردم آمریکا برگزیده شد و به مدت هشت سال، یعنی دو دوره پیاپی، بر این مسند باقی ماند. او یکی از برجسته ترین و تأثیرگذارترین رهبران قرن بیست و یکم به شمار می رود و نقش مهمی در شکل دهی به تحولات سیاسی و اجتماعی جهان ایفا کرده است.

در بیوگرافی باراک اوباما آمده که پدر او یعنی «باراک اوباما سینیور» اصالتاً اهل کشور کنیا و دانشجویی پرانگیزه در دانشگاه هاوایی بود. مادرش «آن دانهام» زنی سفیدپوست و اهل ایالت کانزاس آمریکا به شمار می رفت. آشنایی این دو در دوران تحصیلشان در دانشگاه هاوایی شکل گرفت و پس از مدتی به ازدواج انجامید.
اما این زندگی مشترک چندان طولانی نبود؛ چرا که وقتی باراک تنها دو سال داشت والدینش از یکدیگر جدا شدند. بعد از این جدایی پدرش برای ادامه تحصیل به دانشگاه هاروارد رفت و سپس به زادگاهش کنیا بازگشت. ارتباط پدر و پسر به حدی کم بود که باراک تا ۱۰ سالگی فقط یک بار دیگر توانست او را ملاقات کند.
چندی بعد مادر اوباما با مردی به نام «لولو سوتورو» یک دانشجوی اندونزیایی ازدواج کرد. این ازدواج باعث شد بخشی از دوران کودکی باراک میان هاوایی و اندونزی سپری شود. او در جاکارتا در مدارس محلی مشغول تحصیل شد و در کنار آموزش های رسمی، با فرهنگ و آموزه های اسلامی نیز آشنا گردید.
این تجربه های متنوع فرهنگی در سال های ابتدایی زندگی، در شکل گیری دیدگاه باز و چندفرهنگی او نقش پررنگی داشت.

آنچه که از بیوگرافی باراک اوباما پیداست اگرچه هم پدر واقعی و هم پدرخوانده او پیرو دین اسلام بودند اما خود اوباما از همان جوانی مسیحیت را به عنوان دین شخصی اش برگزید. دوران کودکی اش با مهاجرت خانواده به اندونزی همراه شد و او در چهار سالگی وارد مدارس کاتولیک و غیرمذهبی (سکولار) در جاکارتا شد.
برخلاف شایعات و برخی ادعاهای رسانه ای، او هرگز در مدارس مذهبی اسلامی تحصیل نکرد. اوباما و همسرش میشل به کلیسای متحد تعلق دارند و سال هاست که در این جامعه مذهبی فعال اند. انتخاب و پایبندی او به مسیحیت بخشی جدایی ناپذیر از هویت شخصی و خانوادگی اش به شمار می آید.

در بیوگرافی باراک اوباما چنین آمده که او در تابستان سال ۱۹۸۹ به عنوان کارآموز در یک شرکت حقوقی معتبر در شهر شیکاگو مشغول به فعالیت شد. در همان محل کار با «میشل رابینسون» آشنا شد؛ وکیلی باهوش و پرتلاش که مدرک خود را از دانشگاه هاروارد گرفته بود.
در روزهای نخست این آشنایی چندان گرم و صمیمی نبود. زیرا میشل اوباما او را صرفاً یک کارآموز تازه کار می دید. با گذشت زمان گفت وگوها و همکاری های کاری، رابطه ای دوستانه و نزدیک میان شان شکل گرفت و این ارتباط به تدریج به عشقی جدی و پایدار تبدیل شد.
سرانجام در سال ۱۹۹۲ این دو با یک مراسم باشکوه ازدواج کردند و زندگی مشترکشان را آغاز نمودند. میشل اوباما پس از انتخاب همسرش به ریاست جمهوری ایالات متحده، عنوان «بانوی اول» را بر عهده گرفت و به سرعت به شخصیتی بسیار محبوب در میان مردم آمریکا تبدیل شد.
او با اجرای برنامه های گسترده برای بهبود تغذیه سالم و افزایش فعالیت بدنی کودکان و همچنین حمایت پرشور از حقوق زنان و دختران، توانست جایگاه ویژه ای در تاریخ معاصر آمریکا پیدا کند و فراتر از نقش سنتی بانوی اول، به الهام بخشی فرهنگی و اجتماعی تبدیل شود.
در روزهای گذشته برخی رسانه ها و شبکه های اجتماعی شایعاتی را منتشر کردند که از طلاق باراک اوباما و همسرش میشل حکایت داشت. این گمانه زنی ها حتی پای برخی چهره های مشهور هالیوود از جمله جنیفر آنیستون را نیز به داستان باز کرد و باعث شد خبر با سرعت زیادی در فضای مجازی دست به دست شود.
س از بالا گرفتن این شایعات، میشل اوباما که پیش تر بانوی اول آمریکا بوده، به این موضوع واکنش نشان داد. او در گفت وگویی در پادکست «Work in Progress» به میزبانی سوفیا بوش بازیگر سرشناس آمریکایی با لحنی روشن و صریح اعلام کرد که هرچند مانند هر زوج دیگری ممکن است فراز و نشیب هایی در زندگی مشترک شان وجود داشته باشد.
اما این اخبار مربوط به طلاق حقیقت ندارد. میشل توضیح داد که اکنون به عنوان زنی بالغ و مستقل توانایی دارد که خودش مسیر و برنامه روزمره اش را تعیین کند و این به معنای پایان ازدواجش با اوباما نیست. با این توضیحات، او عملاً به شایعات پایان داد و بر تداوم رابطه اش با باراک تأکید کرد.

باتوجه به بیوگرافی باراک اوباما، او و میشل اوباما در طول زندگی مشترک خود صاحب دو دختر شدند که هر دو در دوران ریاست جمهوری پدرشان نیز زیر نگاه رسانه ها بزرگ شدند. دختر نخست «مالیا آن اوباما» در سال ۱۹۹۸ به دنیا آمد و کوچک ترین فرزندشان، «ناتاشا» که بیشتر با نام «ساشا» شناخته می شود در سال ۲۰۰۱ متولد شد.
این دو خواهر از کودکی با تعادل میان زندگی شخصی و نقش عمومی خانواده شان آشنا شدند و میشل و باراک همواره تلاش کردند تا فضایی عادی و امن برای رشد آن ها فراهم کنند. با گذر زمان هر دو وارد مسیر تحصیلی جدی و انتخاب رشته های دانشگاهی شدند.
مالیا دختر بزرگ خانواده در تابستان ۲۰۱۷ برای ادامه تحصیلات دانشگاهی راهی دانشگاه هاروارد شد. ساشا نیز تحصیلات خود را در آمریکا پی گرفته و با وجود شهرت خانواده تا حد امکان زندگی ای دور از حواشی عمومی دارد.
باید گفت تربیت و ارزش هایی که والدینشان به آن ها آموخته اند سبب شده این دو دختر نه تنها فرزندان یک رئیس جمهور سابق باشند بلکه الگوهایی جوان برای پشتکار و استقلال در میان هم سن وسالان خود محسوب شوند.
باراک اوباما در سال ۱۹۷۱ پس از چند سال زندگی در اندونزی دوباره به هاوایی بازگشت و این بار به سرپرستی پدربزرگ و مادربزرگ مادری اش درآمد. او در یکی از معتبرترین مدارس این ایالت یعنی مدرسه «پوناهو» مشغول به تحصیل شد. جایی که با تلاش و پشتکار فراوان توانست در سال ۱۹۷۹ فارغ التحصیل شود.
پس از پایان دبیرستان مسیر تحصیلی باراک با ورود به «کالج اکسیدنتال» در لس آنجلس ادامه یافت. با این حال تنها دو سال بعد تصمیم گرفت برای ادامه تحصیل راهی نیویورک شود و به دانشگاه کلمبیا بپیوندد. در این دانشگاه رشته علوم سیاسی را دنبال کرد و در سال ۱۹۸۳ موفق به دریافت مدرک کارشناسی شد.
چند سال کار و فعالیت اجتماعی در شهر شیکاگو، انگیزه لازم را برای گام بعدی به او داد. در سال ۱۹۸۸ با دریافت بورسیه تحصیلی وارد دانشکده حقوق دانشگاه هاروارد شد؛ جایی که همزمان با تحصیل استعداد رهبری و توانایی های علمی اش بیش از پیش آشکار گردید.
اهمیت این دوران زمانی دوچندان شد که در سال دوم، به عنوان نخستین فرد سیاه پوست در تاریخ، به ریاست نشریه معتبر «قانون هاروارد» رسید. او در طول مدیریت خود توانست میان دانشجویان با گرایش های فکری متفاوت، اعم از اصولگرا و لیبرال، فضایی متعادل و همدلانه ایجاد کند و نگاه تازه ای به اداره این نشریه ببخشد.
در بیوگرافی باراک اوباما چنین آمده پس از آنکه او در سال ۱۹۹۱ با رتبه ای ممتاز از دانشکده حقوق دانشگاه هاروارد فارغ التحصیل شد نخستین گام های کاری خود را به عنوان تحلیل گر در یک شرکت پژوهشی در نیویورک برداشت.
با وجود موقعیت حرفه ای مناسب، روحیه خدمت محور و علاقه او به مشارکت در تغییرات اجتماعی باعث شد به سرعت مسیر خود را تغییر دهد. اوباما به شیکاگو نقل مکان کرد تا در مقام یک سازمان دهنده اجتماعی، به بهبود شرایط زندگی ساکنان مناطق کم برخوردار این شهر کمک کند.
این فعالیت ها که شامل کار مستقیم با خانواده ها، جامعه های محلی و گروه های مذهبی بود نگاه او را نسبت به مسائل اقتصادی، آموزشی و نابرابری های اجتماعی عمیق تر کرد.
پس از این دوره، اوباما مسیر حرفه ای خود را با فعالیت به عنوان وکیل حقوق مدنی ادامه داد و همزمان به عرصه دانشگاهی وارد شد. بین سال های ۱۹۹۲ تا ۲۰۰۴، در مدرسه حقوق دانشگاه شیکاگو به تدریس حقوق اساسی پرداخت و نسل جدیدی از دانشجویان را با مبانی عدالت، قانون و مسئولیت مدنی آشنا ساخت.
باراک اوباما نخستین گام جدی خود را در عرصه سیاست در سال ۱۹۹۶ برداشت. زمانی که توانست در انتخابات سنای ایالت ایلینوی پیروز شود. دوران مسئولیت او در این جایگاه با تلاش برای تصویب قوانین اخلاقی شفاف تر، کاهش فشار مالیاتی بر خانواده های طبقه کارگر و گسترش خدمات بیمه درمانی برای کودکان همراه بود. اوباما در این سال ها به عنوان چهره ای نوظهور و اصلاح طلب در سیاست ایالتی شناخته می شد.
پس از چند سال حضور مؤثر در سنای ایلینوی، او در سال ۲۰۰۰ تصمیم گرفت وارد سطح بالاتری از سیاست شود و برای عضویت در مجلس نمایندگان ایالات متحده (کنگره) نامزد شد. با این حال تجربه نخست او برای ورود به کنگره با شکست همراه بود و نتوانست به این کرسی دست پیدا کند.
این ناکامی هرچند در ظاهر یک عقب گرد بود، اما برای اوباما به منزله تجربه ای ارزشمند بدل شد که مسیر رشد سیاسی و آمادگی او برای موفقیت های بزرگ تر را هموار کرد.
در سال ۲۰۰۴ باراک اوباما با پیروزی در انتخابات وارد مجلس سنای ایالات متحده شد و اولین گام مهم خود را در سطح ملی برداشت. همان سال سخنرانی پرشور و الهام بخش او در گردهمایی ملی حزب دموکرات، نامش را به سرعت در سراسر کشور بر سر زبان ها انداخت.
در مدت حضورش در سنا او تمرکز ویژه ای بر شفافیت عملکرد دولت، محدودسازی گسترش تسلیحات کشتار جمعی و بازنگری در قوانین مهاجرت گذاشت و تلاش کرد این حوزه ها را به مسیر اصلاح هدایت کند.
باتوجه به بیوگرافی باراک اوباما در ژوئن ۲۰۰۷، او پیش نویس طرحی را به کنگره ارائه داد که به شکلی غیرمستقیم فشار اقتصادی بر ایران را شدت می بخشید. این طرح بر آن بود که سرمایه گذاران و شرکت های خارجی را ترغیب کند سرمایه های خود را از ایران خارج کنند.
به باور اوباما درآمد حاصل از صادرات نفت توسط دولت ایران برای تأمین مالی برنامه هسته ای و پشتیبانی از گروه های تندرو در خاورمیانه به کار می رفت؛ بنابراین قطع ارتباط مالی شرکت ها با ایران می توانست قدرت تحریم ها را چندین برابر کند.
اواخر سال ۲۰۰۶ و اوایل ۲۰۰۷، اوباما پس از کسب اعتبار ملی، رسماً برای انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده نامزد شد. رقابت او با هیلاری کلینتون درون حزب دموکرات، یکی از پربیننده ترین و پرحاشیه ترین رقابت های سیاسی آن سال ها بود.
در نهایت او موفق شد بر کلینتون غلبه کرده و نامزد نهایی حزب شود. در انتخابات سال ۲۰۰۸، با شعار پرطرفدار «تغییر»، او توانست جان مک کین، نامزد جمهوری خواهان را شکست دهد و تاریخ را به عنوان نخستین رئیس جمهور آفریقایی تبار آمریکا رقم بزند.
چهار سال بعد در سال ۲۰۱۲ دوباره با پیروزی بر میت رامنی، در کاخ سفید ماندگار شد و هشت سال پیاپی سکان ریاست جمهوری ایالات متحده را در دست داشت.

باراک اوباما طی هشت سال حضور در کاخ سفید، اصلاحات چشمگیری در عرصه داخلی آمریکا به ارمغان آورد. یکی از برجسته ترین اقدامات او، تحول در نظام بهداشت و درمان کشور بود. قانونی که با عنوان «حفاظت از بیمار و مراقبت مقرون به صرفه» شناخته می شود و در میان مردم با نام «اوباماکر» شهرت یافت میلیون ها شهروندی را که پیش تر بیمه درمانی نداشتند تحت پوشش قرار داد.
او همچنین برای مهار خسارات ناشی از بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ و جلوگیری از تعمیق رکود، لایحه ای با هدف ایجاد یک بسته محرک عظیم مالی به تصویب رساند. در حوزه محیط زیست نیز رویکردی فعال داشت و با امضای توافق نامه پاریس، تعهد آمریکا به مقابله با تغییرات آب وهوایی را رسمی کرد.
این دستاوردها و موفقیت ها باعث شد که مجله «تایم» او را در پایان سال ۲۰۰۸، درست پیش از ورود به منصب ریاست جمهوری، به عنوان «شخص سال» معرفی کند.

در عرصه جهانی اوباما با مجموعه ای از اقدامات جسورانه و پر سر و صدا نقش آمریکا را در معادلات بین المللی بازتعریف کرد. یکی از مهم ترین عملیات های دوران ریاست جمهوری او در سال ۲۰۱۱ رخ داد؛ زمانی که نیروهای ویژه آمریکایی به فرمان مستقیم او مخفیگاه اسامه بن لادن در پاکستان را شناسایی کرده و رهبر القاعده را از بین بردند.
اوباما همچنین گامی تاریخی در جهت عادی سازی روابط با کوبا برداشت و به بیش از نیم قرن کشمکش سیاسی پایان داد. افزون بر این، نتیجه ماه ها مذاکره و تعامل او با قدرت های جهانی به توافق هسته ای با ایران انجامید که هدفش محدود کردن برنامه هسته ای تهران در قبال کاهش تحریم ها بود.

در اولین حضور حسن روحانی در مجمع عمومی سازمان ملل به عنوان رئیس جمهور ایران، باراک اوباما پیشنهاد دیدار مستقیم با او را مطرح کرد. هرچند این درخواست به دلیل محدودیت های زمانی و شرایط حساس روابط دو کشور، از سوی روحانی رد شد.
رئیس جمهور ایران در توضیح این تصمیم گفت که میان تهران و واشنگتن مسائل پیچیده و سابقه ای طولانی از بی اعتمادی وجود دارد و پس از سه و نیم دهه قطع ارتباط، دیدار سران دو کشور نیازمند زمینه سازی دقیق و فراهم شدن مقدمات ضروری است؛ مقدماتی که در آن سفر مجال ایجادشان مهیا نبود.
موضوع ایران و برنامه هسته ای اش جایگاه ویژه ای در سیاست خارجی دولت اوباما داشت. او وزیر خارجه خود، جان کری را مأمور پیشبرد این پرونده کرد. با شروع دولت حسن روحانی در ایران و انتصاب محمدجواد ظریف به عنوان وزیر امور خارجه برای نخستین بار پس از سال ها، وزرای خارجه دو کشور به مذاکره مستقیم نشستند.
روند گفت وگوهای چند مرحله ای ابتدا به توافق موقت ژنو منجر شد. سپس چارچوب توافق لوزان را ترسیم کرد و در نهایت پس از جلسات فشرده در وین به انعقاد «برنامه جامع اقدام مشترک» یا همان توافق نهایی برجام میان ایران و گروه ۱+۵ ختم شد.
تنها چند ماه پس از آغاز به کار در مقام ریاست جمهوری، کمیته نروژی صلح نوبل در سال ۲۰۰۹، اوباما را به دلیل تلاش های برجسته اش در تقویت دیپلماسی و تشویق همکاری میان ملت ها برگزید. اگرچه پیش از او نیز دو رئیس جمهور آمریکا این افتخار را در دوران خدمت خود کسب کرده بودند. اما اوباما اولین فردی بود که در همان سال نخست ریاست جمهوری چنین جایزه ای را دریافت کرد و این رکورد را در تاریخ این کشور ثبت نمود.
باتوجه به بیوگرافی باراک اوباما پس از آنکه او در ابتدای سال ۲۰۱۷ صندلی ریاست جمهوری را به جانشین خود واگذار کرد همراه خانواده اش تصمیم گرفت در شهر واشنگتن دی سی باقی بماند. دلیل این انتخاب تکمیل دوره دبیرستانی دختر کوچکشان ساشا بود.
اوباما با وجود پایان دوران رسمی مسئولیت، فعالیت سیاسی را کنار نگذاشت و همچنان در پشت صحنه به حمایت از نیروهای حزب دموکرات ادامه داد. یکی از مهم ترین نمونه های این همراهی نقش پررنگ او در بسیج افکار عمومی و ساختارهای حزبی برای پیروزی جو بایدن در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۰ بود.
باراک و میشل اوباما پس از خروج از سیاست اجرایی، به حوزه فرهنگ و سرگرمی ورود جدی کردند و شرکت تولیدی «Higher Ground» را بنیان گذاشتند؛ شرکتی که حتی توانسته جایزه اسکار را به دست آورد.
اوباما در حوزه نویسندگی نیز فعالیت های زیادی دارد. به طوریکه در سال ۲۰۲۰ کتاب خاطرات خود را با عنوان سرزمین موعود منتشر کرد؛ اثری که به پرفروش ترین کتاب سال در ایالات متحده بدل شد.
کتاب های پیشین او نیز از جمله رویاهای پدرم (۱۹۹۵) و جسارت امید (۲۰۰۶) از آثاری هستند که بازتاب گسترده ای یافتند. در کنار آن میشل اوباما نیز با انتشار کتاب شدن (Becoming) در سال ۲۰۱۸ به موفقیتی کم نظیر در بازار نشر رسید.
اوباما به طور گسترده به عنوان سیاستمداری خوش بیان آرام در شرایط بحرانی و الهام بخش برای نسل های مختلف شناخته می شود. ترکیب ریشه های نژادی گوناگون در زندگی او نمادی از پویایی و تنوع جامعه آمریکاست.
وی هم اکنون پروژه ساخت کتابخانه ریاست جمهوری اش را در شیکاگو پیش می برد؛ مرکزی که قرار است محفلی برای آموزش مهارت های رهبری و گسترش مشارکت مدنی باشد.
در زندگی شخصی او علاقه مندی زیادی به مطالعه و تماشای فیلم و سریال دارد و از جمله آثار تلویزیونی مورد علاقه اش، سریال آمریکایی The Wire (۲۰۰۲ تا ۲۰۰۸) است که روایتگر جنبه های چندوجهی زندگی در شهر بالتیمور است.
در هفته های گذشته اختلاف دیرینه میان اوباما و دونالد ترامپ بار دیگر شدت گرفته و به اوج جدیدی رسیده است. تولسی گابارد سیاستمدار جنجالی، اسنادی را منتشر کرده که ادعا می کند به خیانت اوباما اشاره دارد؛ این مدارک به گفته او از سوی مدیر اطلاعات ملی آمریکا ارائه شده اند.
در ادامه این حواشی ترامپ با استفاده از فناوری هوش مصنوعی ویدئویی ساختگی از صحنه بازداشت اوباما را منتشر کرد. همزمان رئیس جمهور فعلی ایالات متحده در دیدار با همتای فیلیپینی خود اظهار داشت که وزارت دادگستری باید بی واسطه علیه اوباما اقدام کرده و او را رسماً به اتهام خیانت تحت پیگرد قرار دهد.